Google’ın üretmeyi planladığı ve iPhone’a rakip olacağı düşünülen yeni telefonun her şebeke ve ağda çalışacak özellikte olması tasarlanıyor.

Hafta sonunda yapılan açıklamayla, kendi cep telefonunu üreteceğini duyuran internet devi Google, hızla büyüyen cep telefonu piyasasına göz dikmiş durumda. Google’ın sektöre gireceğini açıklaması, sektörde hızla yükselen Apple’a yeni bir rakip geleceğini gösteriyor. Google, Cumartesi günü şirket bloglarından birinde, Android mobil işletim sistemlerine dayalı bir telefon geliştirdiğini ve telefonu denemeleri için çalışanlarına dağıttığını açıkladı. Bu açıklamadan kısa bir süre sonra, hem şirket içinden hem de şirket dışından pek çok kişinin Twitter sayfalarında, telefonun fotoğrafları görülmeye başladı ve cihazın gelecek ay piyasaya sürülüp müşterilerin kullanımına sunulacağına ilişkin detaylara yer verildi. Şirket adına açıklama yapma yetkisi bulunmayan fakat şirketle yakın ilişkileri bulunan bir ismin verdiği bilgilere göre, Google’ın telefonu her şebeke ve ağda kullanılabilecek.

Google’ın yaklaşımı, münhasır anlaşmalarla telefon pazarlama ve mobil hizmet sağlama hususlarında işbirliği yapan cep telefonu üreticileri ve iletişim şirketlerinin mevcut usullerine uymuyor. Örnek verecek olursak, AT&T, 2007’de piyasaya sürüldüğünden beri Apple’in iPhone’u için tek servis sağlayıcısı durumunda. Sprint, Palm ile Pre smart telefonu için bu senenin başlarında birleşti ve Verizon özellikle Motion’ın Blackberry’si için Research’in birkaç sürümünü kullanıma sundu.

iPhone vakasında, münhasırlık anlaşması servis sağlayıcısının yaptığı tercihin ötesine geçiyor. Apple, iTunes mağazaları sayesinde telefon başvurusu ve kullanımını kontrolü altında tutabiliyor. Üstelik Google’ın yaptığı bir seslendirme başvurusunun iPhone tarafından reddedilmesi Federal İletişim Komisyonu’nun konuya ilişkin inceleme başlatmasına yol açtı. Google’ın çıkarmayı planladığı telefonun kablosuz ağlara nasıl bağlanacağı Pazartesi günü itibarıyla henüz netlik kazanmadı. Şirket, Cumartesi günü blog sayfasında yapılan duyurunun dışında bilgi vermedi Aynı şekilde Apple da konuya ilişkin herhangi bir yorum yapmadı.
Google’ın son planları, herhangi bir ağda herhangi bir uygulamayı çalıştırabilecek bir ürün ortaya koymak suretiyle “kapalı döngü” iş modelini değiştirmeyi hedef almış gibi görünüyor. Google’ın bu hedefi, uzmanlara, 1980’lerde Microsoft ve Apple arasında bilgisayar işletim sistemleri konusunda yaşanan savaşları hatırlatıyor.

“Apple ile Google arasındaki çekişme, IBM ve Macintosh arasındaki açık kaynak-kapalı kaynak savaşının bir kopyası gibi” yorumunda bulunan Kolombiya Üniversitesi’nden hukuk profesörü Tim Wu, “Google uzun soluklu bir savaşa giriyor” ifadesini kullanıyor. Google ve Apple’ın değişik yaklaşımları, düzenleyici kurallara ilişkin Federal İletişim Komisyonu’nda yapılan bazı tartışmaları da ilgilendiriyor. Komisyon, münhasır cep telefonu anlaşmaları da dahil olmak üzere kablosuz ağ sağlayıcılarının uygulamalarını takibe almış durumda. Ayrıca, büyük boyutlu sağlayıcıların, ağlarını küçük boyutlu operatörlerle paylaşmaya ikna edilmesi yönünde küçük boyutlu operatörlerden gelen yardım talebinin ardından, komisyon, anlaşma ve sözleşmeleri de incelemeye aldı.

Sektörün uzmanları, herhangi bir telefon operatörünün, Google’ın çıkarmayı planladığı telefonu bloke etme teşebbüsünde bulunmasının, kablosuz iletişim sektöründeki ağ tarafsızlığına ilişkin şüphelerin oluşmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor. Öte yanda Federal İletişim Komisyonu, internet servis sağlayıcılarının, içeriklere ve kullanılan cihazlara müdahale etmesini önlemeye dönük yeni yasa tekliflerinde bulunmayı planlıyor. Kablosuz ağ sağlayıcıları ise bu yasa ve kuralların kendilerine karşı çok katı bir şekilde uygulanmasının doğru olmayacağını iddia ediyor. Hâlihazırda operatörlerin bazı cihazları bloke etme imkânı bulunuyor. Fakat önerilen kuralların uygulamaya konulması durumunda, operatörlerin bu imkândan mahrum kalacak olması operatörlerin tepkisini çekiyor.

Arlington merkezli ticaret grubu Elektronik Cihazlar Kullanıcıları Birliği başkan yardımcısı Jason Oxman, “Kulanıcıların kilitsiz cep telefonu kullanmalarının engellenmesi, Google veya diğer cep telefonu üreticilerinin tepkisini çekecek mi, diye merak ediyorum. Mevcut koşullarda ise, operatörlerin kullanıcıları bloke edip edememeleri konusu netliğe kavuşturulmuş değil.” ifadelerini kullanıyor.

Google şu anda Avrupa’daki standart uygulamayı benimsemiş görünüyor. Avrupa’da müşteriler, telefon satın alırken daha yüksek ön ödeme yapsalar da, herhangi bir sözleşme taahhüdü olmaksızın düşük ücretler karşılığında istedikleri her ağ ve şebekeden faydalanabiliyorlar. Google’ın, telefonu hangi fiyattan piyasaya süreceği henüz bilinmese de, sektörün uzmanlarına göre, Google’ın yüksek bir ön ödeme talebinde bulunması, kullanıcıların tepkisini çekebilir.

Stanford Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde misafir öğretim üyesi Larry Downes, “Biz şu anda sıfırdan başlamıyoruz. Burada önemli olan mali yardımın nereden geleceğidir.” ifadelerini kullanıyor. Operatörler, telefon satışlarını hızlandırıp, telefon kullanıcılarının sayısını artırmak amacıyla, genelde telefon üretim maliyetlerinin büyük bir kısmını karşılıyor. Mesela bir iPhone’un, müşteriye 199 dolara satılabilmesi için, AT&T’nin üretici şirkete 350 dolarlık bir mali yardımda bulunması gerekiyor. Buna mukabil AT&T de yaptığı bu yardımın karşılığını alabilmek için, iPhone müşterilerinden bir veya iki yıllık sözleşme imzalamasını talep ediyor. Federal İletişim Komisyonu’nun, Verizon’dan, ilgili sözleşmelerde öngörülen tarihten önce sözleşmeyi fesheden müşterilere yönelik cezaları izah etmesini istediği bir ortamda, bu tür münhasır sözleşmeler de giderek daha fazla tepki çekiyor. Verizon, ilgili sözleşmede öngörülen tarihten önce telefon kullanımını sonlandıran müşterilere yönelik uyguladığı para cezasını geçen aydan itibaren 150 dolardan 350 dolara yükselmişti.

AT&T fiyatları düşürmeye başlamadan önce 2007 yılında iPhone’un en hızlı sürümü, 599 dolardan satışa sunulmuştu. Dünya genelinde otuz üç milyon iPhone satışı gerçekleştirildi. iPhone’un dünya genelindeki başarısında dikkat çeken Oxman, “Evet, iPhone gerçekten de çok farklı bir model. Piyasada iPhone’un pabucunu dama atabilecek bir marka varsa, o da marka bilinirliği ve pazar genişliği sayesinde sadece Google’dır.” yorumunda bulunuyor.
(The Washington Post, Google Phone Would Break Industry Model, 15 Aralık 2009)